هرکه بر نردبان همت ها بالا رود،ملت ها او را بزرگ دارند  امام علی (ع)      
کد خبر: ۳۸۱۱۷
تاریخ انتشار: ۱۹ خرداد ۱۳۹۷ - ۱۱:۰۴
به قلم؛کمال رضایی، مدیریت زیرساخت های فناوری اطلاعات و ارتباطات سازمان منطقه آزاد اروند

مفهوم شهروند الکترونیک تعریف‌کننده سبک جدیدی از زندگی است که مزایای زیادی دارد و زندگی را آسان‌تر می‌کند. زندگی که در آن عادت‌های قبلی از جمله ایستادن در صف‌های طولانی، انجام امور بانکی به صورت حضوری و غیره کم‌رنگ‌تر شده و حتی ممکن است به کلی از یاد برود. شهروند الکترونیک پدیده‌ای است که کشور‌های درحال توسعه نیز هم‌اکنون با آن مواجه هستند و در کشور‌های توسعه یافته با جدیت بیشتری در حال رشد است.

ایران هم در چند سال اخیر پیشرفت زیادی در این زمینه داشته است و طرح‌های زیادی برای ایجاد کردن این سبک زندگی ایجاد شده اند.

همچنین این مفهوم پدید آورنده سبک جدیدی از خدمات و به تبع آن زیرساخت‌های شهری و نوآورانه شده که خود منجر به پیشرفت سریع‌تر بشریت و گذر از عصر ارتباطات و فناوری اطلاعات می‌شود.
مفهوم شهروند الکترونیک با تکیه بر فناوری‌های نوظهور و شبکه جهانی اینترنت، در تلاش برای ارائه خدمات گوناگون با حداکثر سرعت و حداقل هزینه از طریق یک بستر الکترونیکی به شهروندان است.

شهروند الکترونیک محدود به خرید‌های اینترنتی و یا استفاده از خدمات برخط دولت‌ها نمی‌شود. شهروند الکترونیک سبک زندگی متفاوتی را نسبت به شهروندان نسل قبل‌تر از خود تجربه خواهد کرد. این سبک زندگی متفاوت بسیار کارآمدتر و پرسرعت‌تر از زندگی گذشته است.

دولت ایران در راستای نزدیک شدن به مفهوم شهروند الکترویک، از سال‌های اخیر طرح "دولت الکترونیک" را آغاز کرده است.

دولت الکترونیک یک سازمان دولتی مجازی است که به ارائه خدمات دولتی مختلف به صورت مستقیم به عام مردم، شرکت‌های تولیدی و تجاری به صورت شبانه‌روزی و در تمام طول هفته می‌پردازد.

دولت الکترونیک با به کارگیری فناوری اطلاعات در بخش‌های مختلف دولت به‌منظور افزایش بهره‌وری و ارتقا سطح خدمات‌رسانی به مردم، بهبود کارایی واثربخشی خدمات و افزایش مشارکت مردم در فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی ایجاد شده است.

برای مثال سازمان بیمه سلامت تاکنون، استعلام قیمت دارو از طریق سایت دولت الکترونیک را ارائه کرده است. همچنین سازمان بورس و اوراق بهادار تاکنون 12 خدمت از جمله آمار کلی معاملات آخرین روز، اطلاعات معاملات به تفکیک حقوقی و حقیقی، ارزش بازار و... را از طریق همین سایت ارائه کرده است.

باید به یاد داشته باشیم که دولت و مردم در ابتدای مسیر این مفهوم قرار دارند و هنوز به نقطه‌ مشخصی از آن نرسیده‌ایم. با این حال تلاش‌ها در این زمینه ادامه دارد و بدون شک دولت و مردم، در این ماراتن موفق‌تر عمل خواهند کرد تا با زوایای این مفهوم به طور کامل آشنا شوند و در مسیر تکامل آن گام بردارند.

پیدایش مفهوم شهروند الکترونیک

امروزه با رشد فناوری اطلاعات و ارتباطات و همه‌گیر شدن اینترنت دولت‌ها و شرکت‌های خصوصی بستری را برای مخاطبان خود فراهم کرده‌اند که به کمک آن فرآیند‌های خدماتی و اطلاع‌رسانی تا حد زیادی ساده شده و مردم در کوتاه‌ترین زمان ممکن به مقصود خود می‌رسند. این بستر سبب ایجاد مفهومی به نام شهروند الکترونیک در کنار خود شده است. در واقع شهروند الکترونیک همان مخاطبی است که قرار است از این امکانات استفاده کند تا زندگی ساده‌تری را داشته باشد. در یک کلام می‌توان گفت که این پدیده حاصل تکامل فناوری اطلاعات و ارتباطات و همه گیر شدن آن در جوامع بشری است.


تعریف شهروند الکترونیک

تعاریف مختلفی برای شهروند الکترونیک وجود دارد. یکی از تعاریفی که در گذشته بیش‌تر از آن استفاده میشد اینگونه بود: « شهروند الكترونيک كسی است كه از حداقل دانش لازم درباره مفاهيم پايه فناوری اطلاعات و ارتباطات برخوردار است، توانايی برقراری ارتباط با اينترنت و ارسال و دريافت پيام‌های الكترونيكی از طريق پست الكترونيک را دارد و همچنين اطلاعات‌، خدمات‌، كالاها و نرم‌افزارهای مورد نياز خود را از طريق اينترنت جست‌وجو می‌كند.»

این تعریف چالش بزرگی را در مسیر توسعه مفهوم شهروند الکترونیک قرار می‌داد. بنابراین یک جامعه برای دست‌یابی به این مفهوم و در پی آن دسترسی به پیامد‌های مثبت آن باید هزینه زیادی برای آموزش افراد جامعه در نظر می‌گرفت. اما به نظر می‌رسد که امروز این تعریف نیاز به بازبینی‌های اساسی دارد. زیرا خدمات الکترونیکی و فناوری اطلاعات ارائه شده از سوی دولت‌ها و شرکت‌های خصوصی به نحوی ساده‌سازی شده‌اند که گاهی خود شهروندان نیز حس نمی‌کنند که در حال استفاده از این گونه خدمات هستند. به طور مثال شهروندی که در مترو تهران از کارت بلیت الکترونیکی خود استفاده می‌کند در واقع درحال استفاده از خدماتی است که در جهت سهولت و سرعت بخشیدن به یک فرآیند زمان‌بر و هزینه‌بر در گذشته طراحی و جایگزین شده است. درواقع شهروندان بدون گذراندن دوره‌های آموزشی هزینه‌بر موفق به استفاده از تکنولوژی پیچیده برای رفع نیاز‌های خود شده‌اند. از طرفی دست‌یابی به این استاندارد‌ها به خودی خود سرعت پیشرفت مفاهیم شهر هوشمند و شهروند هوشمند را با سرعت بیشتری همراه کرد.

شهروند الکترونیک زمینه‌ساز شهر الکترونیک

با گشترش خدمات ارائه شده به شهروندان الکترونیک به مرور زمان با پدیده شهر الکترونیک رو‌به‌رو خواهیم شد. در این مرحله سبک زندگی عمومی مردم به کلی تغییر خواهد کرد. اکثر فرآیند‌های زمان‌بر جای خود را به خدمات مطمئن و سریع اینترنتی خواهند داد. کسب‌وکار‌ها مجبور به تطابق خود با این شرایط می‌شوند و در کنار دولت و شرکت‌های خصوصی بزرگ دست به ارائه خدمات الکترونیکی و هوشمند خواهند زد.

اخیرا در کشور شاهد این تعییرات بزرگ و مفید بوده‌ایم. برای مثال در امروز در کشور ما افراد زیادی برای خرید اقلام موردنیاز خود از اپلیکیشن‌ها و سایت‌های مختلف استفاده می‌کنند یا کم‌تر کسی برای جابه‌جا شدن در سطح شهر از آژانس‌های سنتی قدیم استفاده می‌کند.

میزان دسترسی مردم ایران به اینترنت

در طی پنج ساله گذشته میزان دسترسی مردم به اینترنت به صورت چشمگیری افزایش یافته است. اکنون بیش از ۱۲۰۰ شهر کشور پوشش پهنای باند موبایل دارند و هم‌اکنون در کل کشور اینترنت موبایل نسل سوم و چهارم وجود دارد. طبق آخرین آمارها از رشد دسترسی خانوارها به اینترنت ۷۴/۷ درصد از کاربران اینترنت در گروه سنی ۲۰ تا ۴۹ سال قرار می‌گیرند و ۲۷/۳ درصد از کاربران نیز در گروه سنی ۵۰ تا ۸۹ سال هستند. همچنین ۳۹ درصد از کل خانوارهای کشور به رایانه دسترسی ندارند. تعداد کاربران شش سال به بالای اینترنت نیز ۳۸ میلیون و ۹۹۶ هزار نفر است که معادل ۵۳ درصد از کل جمعیت کشور و در واقع ۱۵ میلیون و ۵۱ هزار خانوار از کل خانوارهای موجود هستند. در کل نسبت خانوارهایی که اینترنت ندارند به کل خانوارها هم ۳۸ درصد است.

تیغ دولبه دولت الکترونیک برای دولت‌ها

همان‌طور که بیان شد، مفهوم شهروند الکترونیک حاصل پیشرفت فناوری اطلاعات و ارتباطات و نفوذ اینترنت در میان عموم مردم است. بنابراین، این پدیده مانند پدیده‌ی اینترنت دارای چالش‌ها و فرصت‌های فراوانی است که جوامع با بهره گیری از آنها می‌توانند با سرعت بیشتری نسبت به قبل پیشرفت کنند و از همه مهم‌تر سطح زندگی افراد جامعه خود را بهبود بخشند و در هزینه‌های خود صرفه‌جویی کنند.

دولت الکترونیک در ایران علاوه بر چالش‌ها و مشکلات، پیشرفت‌های زیادی هم داشته است. نکته قابل توجه و مهم در مسیر تکامل دولت الکترونیک این است که پیاده‌سازی این مفهوم اگر به صورت صحیح و با موفقیت انجام شود منجر به افزایش رضایت مردم از دولت خواهد شد اما اگر دولت نتواند این خدمات الکترونیکی را به صورت یکنواخت و قابل دسترس در اختیار عموم افراد جامعه قرار دهد، دولت الکترونیک منجر به شکاف طبقاتی بیش‌تر در جامعه و در نهایت نارضایتی مردم و افزایش مشکلات خواهد شد.

نام:
ایمیل:
* نظر:
* کد امنیتی:
Chaptcha
حروفي را كه در تصوير مي‌بينيد عينا در فيلد مقابلش وارد كنيد